Жамбыл облысы әкімдігінің

ішкі саясат басқармасы

Ресми сайты

Қоғамдық-саяси ахуалды талдау және болжау бөлімі

Басты бет / Басқарма туралы / Басқарма бөлімдері / Қоғамдық-саяси ахуалды талдау және болжау бөлімі

Қоғамдық-саяси ахуалды талдау және болжау бөлімі

Бөлім ережесі

 1.Жалпы ережелер

 1. Қоғамдық-саяси ахуалды талдау және болжау бөлімі  (бөлім) Жамбыл облысы әкімдігінің ішкі саясат басқармасының құрылымдық бөлімшесі болып табылады.

2. Қоғамдық-саяси ахуалды талдау және болжау бөлімі  өз қызметін Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің, облыс әкімінің Басқарманың құзырына қатысты мәселелер бойынша актілер мен тапсырмаларының орындалуын қамтамасыз ету. 

1.Бөлімнің негізігі миссиясы, функцилары, құқықтары мен міндеттері

1.Бөлімнің негізгі миссиясы болып табылады:

1) ішкі саяси жұмыстардың өңірлерде дамуын және тенденциясын зерттеп талдау;

2) тұрғындардың көңіл-күйлерін, қоғамдық ой пікірлерді зерделеу;

3)тәуелсіз зерттеу құрылымдарымен байланыс орнату;

4) өңірде ішкі сасат басқармасының жоспары негізінде бағдарламаның стратегиялық жоспарын құру және басқару;

5) жергілікті басқарушы органдардың аймақтардағы әлеуметтік саяси сұрақтарына басшылық жасау.

   2. Бөлім Қазақстан Республикасы заңнамасы негізінде жүктелген келесідей міндеттері атқарады:

1)өңірде қоғамдық-саяси жағдайға әлеуметтік зерделеу және әлеуметтік зерттеулер жүргізу;

2) бөлім құзыретіне кіретін мәселелер бойынша ақпараттық базаны жасақтау, жинап қорыту және жіктеу;

3) бөлім құзыретіне қатысты жоспар, нұсқаулықтар және басқада сұрақтар бойынша құжаттар дайындау;

4)басқарманың және бөлімнің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша презентациялар ұйымдастыру;

5)басқарманың және бөлімнің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша методикалық нұсқаулықтар дайындау;

6) бөлімнің құзыретіне қатысты хаттарды, өтініштерді, заңды және жеке тұлғалардың арыз-шағымдарын қарау;

7)2016-2020 жылдарға арналған аумақтың тікелей даму көрсеткіштері жетістіктеріне мониторингтік талдау жасау;

8)аймақтың әлеуметтік шиелініс ошақтарын электронды карта негізінде қолдап жүйелеу;

9) Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес өзге де өкілеттілікті жүзеге асырады.

10) әлеуметтік шиеленістің артуы мүмкін өзекті мәселелерге талдау

3. Бөлім өзінің негізгі құқықтық миссиясы мен функцияларын Қазақстан Республикасы заңнамасы негізінде жүзеге асыра алады:

1) бөлімнің құзыретіне кіретін мемлекеттік органдардан және лауазымды тұлғалардан, өзге де ұйымдардан азаматтардан өз функцияларын орындауға қажетті ақпараттарды белгіленген тәртіппен сұрауға, мәселелерді пысықтауға мемлекеттік органдардың және өзге де ұйымдардың қызметкерлерін тартуға, тиісті ұсыныстар әзірлеу үшін уақытша жұмыс топтарын құруға;

2)басқарманың атынан тиісті мекемелер мен ұйымдармен хат алмасуға;

3)бөлімнің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша консультативтік-әдістемелік, ақпараттық, ұйымдастыру-техникалық және өзге де көмектер көрсетуге құқығы бар;

4) жергілікті атқарушы органдардың ішкі саясат саласындағы қызметтерін жетілдіру бойынша басқарма басшысына ұсыныстар енгізуге.

3.Бөлімнің қызметін ұйымдастыру

  1.     Бөлімді бөлім басшысы басқарады, басқарма басшысының бұйрығымен тағайындайды және қызметтен босатады.
  2. Бөлім басшысы жұмысты ұйыдастырады және бөлімдегі жұмыстарға басшылық жасайды, бөлімдегі қызметкерлердің өз міндеттерімен таныстырады.
  3. Осы бағытта бөлім бастығы:

1) Бөлім маманының атқаратын міндетін анықтайды;

2)бөлімнің даму жоспарын және орындалуын ұйымдастырады;

3) жұмыстың орындалуын тұрқты іске асуын қадағалайды;

4)бөлім қызметкерлерін басқарма басшысына марапаттауға ұсыныс беруге;

5) басқарма басшысына бөлім қызметкерлеріне тәртіптік жаза қолдануға ұсыныс беруге;

6)мемлекеттік органдарда және өзге де ұйымдарда Басқарманының атынан өкілдік етеді;

7)бөлімнің құзыретіне кіретін мәселелердің дайындығы барысын бақылайды;

8) Қазақстан Републикасының заңнамасына сәйкес өзге де өкілеттілікті жүзеге асырады.

Әлеуметтік зерттеу қорытындысы

Жамбыл облысының 2019 жылдың І тоқсанындағы қоғамдық-саяси ахуалын зерттеу бойынша әлеуметтік мониторинг нәтижелерін

ТАЛДАУ

         Облыста 2019 жылдың бірінші тоқсанында ҚСА мониторингінің біріңғай әдіснамасы бойынша ішкі саясат басқармасымен қоғамдық-саяси ахуалды  зерттеудің тоқсан сайынғы әлеуметтік мониторингі жүргізілді. Барлығы 1000 адамға сұрақтар қойылды. Әлеуметтік ақпарат жинағы жеке сұхбат түрінде өткізілді . Әлеуметтік зерттеу облыстың 10 ауданы мен Тараз қаласында жүргізілді.

І. Әлеуметтік көңіл-күй көрсеткіштері        

            Зерттеу барысында әлеуметтік көңіл-күйдің маңызды аспектілерінің бірі ретінде облыс халқының әлеуметтік әл-ауқаты дәстүрлі көрсеткіштерімен өлшенді: жалпы өмір сүру деңгейіне қанағаттану (әлеуметтік бейімделу) және отбасының қаржылық жағдайын өзіндік бағалау (ағымдағы, күтілетін).

            Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, облыс тұрғындарының өмірге қанағаттану деңгейі айтарлықтай жоғары. Оң бағалаудың жалпы үлесі («толық қанағаттанамын», «қанағаттанатын сияқтымын», «бәрі жақсы, өмір сүруге болады») 97,42%-ды құрап, «қанағаттанбайтындар» 1,38%-ды құрады. Өңірлік тұрғыда көбіне өз өмірлеріне қанағаттанбайтындар Сарысу ауданының (4,69%) тұрғындары. Жамбыл ауданының (94,44%) тұрғындары көпшілігі өз өмірлеріне толық қанағаттанады.            Сондай-ақ, жамбылдықтарда әлеуметтік оптимизмнің деңгейі айтарлықтай жоғары. Сұралғандардың әрбір екіншісі (55,85%) өмірлерінің айтарлықтай жақсы жаққа өзгеретініне сенімді, ал әрбір үшіншісі (33,84%) біршама жақсарады деп есептейді.           Сонымен бірге, сұралған респонденттердің шамамен 6,72%-ы өмірлерінде елеулі өзгеріс болады деп күтпейді.

Өңірлік тұрғыда бәрінен де Меркі ауданының тұрғындары бір жылдан кейін олардың өмірі айтарлықтай жақсаратынына (79,76%)  сенеді. Байзақ ауданының әрбір екінші тұрғыны (56,04%) бір жылда олардың өмірі біршама жақсарады деп сенімді түрде мәлімдейді. Ал, Қордай мен Т.Рысқұлов аудандарының тұрғындары бір жылдан кейін ешқандай өзгерістер күтпейді (тиісінше 14,29% және 14,75%).

            Пессимистік көзқарастағы азаматтардың үлесі бір пайыздан сәл аз 0,32%-ды құрады, олар өміріміз әлдеқайда нашар және біршама нашар болады деп санайды. Бұл ретте Сарысу ауданының тұрғындары (3.13) пессимистік сынай таңытады.            Респонденттердің материалдық әл-ауқатының бағалануы әр респонденттердің үштен бірінің ұзақ пайдаланылатын тауарларды оңай сатып алуға болатындығын көрсетті (35,89%) және өте қымбат заттарды – көлік, пәтер т.б. сатып ала алады (32,38%).            Өңірлік тұрғыда Меркі ауданының тұрғындары (70,24%) қымбат заттарды ала алады, ал Байзақ ауданының әрбір екінші тұрғынының (54,95%) ұзақ мерзімге қолданылатын заттарды сатып алуға мүмкіндігі бар, бірақ қымбат заттарға қол жеткізе алмайды.            Респонденттердің 11,90% -на ақша азық-түлік пен киім-кешек үшін жеткілікті, ұзақ мерзімге қолданылатын заттарды сатып алу проблема болып табылады. Бұлардың көбісі Қордай ауданында (34,13%).            Жағдайы төмен топтардың экономикалық үлесі (6,99%), өздерінің қаржылық жағдайын нашар деп бағалады – «айлықтан айлыққа дейін өмір сүреміз, ақша тамаққа да жетпейді». Аймақтық тұрғыда жағдайы төмен адамдардың басым бөлігі Мойынқұм ауданында (18,18%). 

2. Әлеуметтік-экономикалық жағдай

            Қоғамдық пікір өлшемдерінің мәліметтеріне сәйкес, сұралғандардың әрбір екіншісі (58,05%) Қазақстанның экономикалық жағдайын «игілікті» деп, әрбір үшіншісі (27,77%) «игілікті сияқты» деп сипаттады.           Қазақстанның экономикалық жағдайын «игіліксіз» және «игіліксіз сияқты» деп санайтындардың үлесі–6,20%-ды құрады.Өңірлік тұрғыда елдегі экономикалық ахуалдың жай-күйін сыни бағалау Қордай ауданының тұрғындарына тән (24,6%).           Жалпы алғанда, респонденттердің тұрғылықты жеріндегі экономикалық жағдайын оң бағалаулары анықталды.           Сонымен, тұрғылықты жеріндегі экономикалық жағдайды «игілікті» (59,85%) және «игілікті сияқты» (28,28%) деп жалпы 88,13% бағалайтындар құрады.           Керісінше, тұрғылықты жеріндегі экономикалық жағдайды «игіліксіз» (0,9%) және «игіліксіз сияқты» (4,34%) деп бағалайтын респонденттердің жалпы саны 5,24%.Аймақтар арасында өздерінің елді мекендеріндегі экономикалық жағдайды анағұрлым сыни бағалағандар Қордай ауданының (жалпылай алғанда 21,43%) тұрғындары.           Елдің басқа өңірлерімен салыстырғанда, өзінің тұрғылықты жеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайына қатысты пікірлер келесідей:

            Сонымен, әрбір екінші респондент (50,59%) өз жеріндегі әлеуметтік-экономикалық ахуалды басқаларға қарағанда жақсырақ деп санайды, әрбір үшіншісі (32,77%) өз жеріндегі өмір басқа аймақтарға қарағанда жақсырақ сияқты екенін мәлімдейді .        

            Сұралғандардың әрбір оныншысы өмір сүру деңгейінде ешқандай айырмашылық жоқ және жақсырақ деп санайды (11,96%).

            Тұрғылықты жеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайдыңелдің басқа өңірлеріндегі жағдаймен салыстырғанда «бұрынғыдай нашар», «нашарлау сияқты» деп сыни бағалаулардың жиынтық үлесі респонденттердің 2,63%-ын құрады. Өңірлік тұрғыда мұндай көзқарас Қордай ауданының тұрғындарының (4,76%) жауаптарында басымырақ.

Жалпы, өлшем мәліметтері аймақтағы және елдегі әлеуметтік-экономикалық ахуалды оң қабылдауды, сондай-ақ, облыс тұрғындарының басым көпшілігінің позитивті әлеуметтік көңіл-күйін көрсетеді.

Зерттеу барысында респонденттерге өздерін мазалайтын мәселелердің маңыздылығын бағалау ұсынылды.

Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, облыс тұрғындарын алаңдататын ең өзекті мәселелер төмендегідей:

Сонымен, респонденттерді көбінесе бірінші қажетті тауарлар мен коммуналдық қызметтерге бағалардың өсуі алаңдатады. Сауалнамаға қатысушылардың орташа 24,40%-ы бұл мәселені маңызды деп санайды. Аймақтар көлемінде Байзақ (50,55%), Шу (57,95%) және Сарысу (42,19%) аудандарының тұрғындары бірінші қажетті тауарлар мен коммуналдық қызметтерге бағалардың өсуіне алаңдаулы.

Сондай-ақ, жамбылдықтардың өмірлерінде қолайсыздық тудырып, алаңдататын маңызды мәселелер рейтингінде теңгенің құнсыздануы, инфляция (18,96%) және автомобиль жолдарының нашарлығы (18,08%) болды.

Өңірлік тұрғыда теңгенің құнсыздануы, инфляция мәселелері Сарысу (31,25%), Талас (30,43%), Шу (52,27) аудандарының тұрғындарын мазалайды. автокөлік жолдары сапасының нашарлығына көбінесе Қордай (28,57%), Меркі (30,95%), Талас (45,65%) аудандарының тұрғындары алаңдаулы.

Респонденттер мына маңызды проблемаларға алаңдаушылық туғызып отыр: жұмыс орындарының қысқаруы, жұмыссыздық (13,25%), жанар-жағар май бағасының өсуі (14,31%), жастарды жұмыспен қамту (12,86%).

Талдау көрсеткендей, өңірлік тұрғыда Қордай (21,43%) және Сарысу (20,31%) ауданының тұрғындары жұмыс орындарының қысқаруына, жұмыссыздыққа шағымданады, ал жанар-жағар май бағасының өсуіне көбінесе Қордай (27,78 %) және Шу (34,09%) аудандарының тұрғындары алаңдаулы, жастардың жұмыспен қамтылу проблемалары Қордай және Меркі аудандарының әрбір үшінші тұрғынын (әрқайсысы 30,95%) алаңдатады.

Сауалнамаға қатысқандардың әрбір оныншысын мынандай мәселелер алаңдатады.: діни секталардың таралуы және террористік актілердің қатері (11,97%), жалақы, зейнетақы, жәрдемақы төйлеу деңгейінің төмендігі (11,69%), жалақынының уақытында төйленбеуі (10,75%), жемқорлық, өкімет қызметінің ашықтығы (11,28%), медициналық көрсетілетін қызметтердің сапасы (10,48%), қолжетімді баспана алу мүмкіндігі (10,70%), мектепке дейінгі мекемелерде орындардың қамтамасыз етілуі (10,15%), ХҚКО қызметінің сапасы.      

Өңірлік тұрғыда, діни секталардың таралуы және террористік актілердің қатері проблемалары Байзақ (24,18%), Қордай (26,98%) және Шу (26,14%) аудандарының тұрғындарын алаңдатады, жалақы, зейнетақы, жәрдемақы төйлеу деңгейінің төмендігі Қордай (30,16%) мен Меркі (20,24%), аудандарының тұрғындарын көп алаңдатады, жалақынының уақытылы төйленбеуі Кордай (34,13%) және Меркі (23,81%) аудандарының тұрғындарын көп алаңдатады, сыбайлас жемқорлық, өкімет қызметінің ашықтығы Қордай мен Меркі аудандарының әрбір үшінші тұрғының (сәйкесінше 28,57% және 30,95%) алаңдатады, медициналық көрсетілетін қызметтердің сапасына көбінесе Қордай (22,22%) және Меркі (30,95%) аудандарының тұрғындарының басым көпшілігі қанағаттанбайды, қолжетімді баспана алу мүмкіндігі мәселесіне ең алдымен Байзақ (21,9%), Кордай (25,40%) және Меркі (30,95%) аудандарының мазалайды, мектепке дейінгі мекемелерде орындардың қамтамасыз етілу мәселесі Қордай және Меркі аудандарының тұрғындарын (сәйкесінше 29,37% және 29,76%) ең көп алаңдатады, ХҚКО қызметінің сапасын Қордай мен Меркі (тиісінше 37,30% және 39,29%) аудандарының әрбір үшінші тұрғынын алаңдатады.

Сонымен қатар, тұрғындар белгілеген басым проблемалардың қатарында, қоршаған ортаның ластануы, экология жағдайы (8,74%), маскүнемдік (8,95%) және нашақорлық (7,00%), әлеуметтік кепілдіктердің жетіспеушілігі (8,23%), ауыз сумен қамтамасыз ету (7,23%), этносаралық және конфессияаралық қарым-қатынас (7,53%) міселелері бар.

  Талдау көрсеткендей, өңірлік тұрғыда Қордай мен Меркі аудандарының әрбір үшінші тұрғынын қоршаған ортаның ластануы, экология жағдай,  маскүнемдік пен нашақорлық,  әлеуметтік кепілдіктердің жетіспеушілігі,  ауыз сумен қамтамасыз ету, этносаралық және конфессияаралық қарым-қатынас міселелер көп алаңдатады.

Талдау нәтижелері көрсеткендей, аймақ тұрғындарын мазалайтын проблемаларды мемлекеттік органдардың шешуін күту факторы жоғары дәрежеде. Осылайша, респонденттердің 86,74%-ы өзекті мәселелердің мемлекеттік органдармен шешімін табатындығына сенімді түрде мәлімдейді, олардың жартысынан сәл көбі (68,74%) «иә» деп, 18,0%-ы «жоқтан гөрі иә» деп көрсеткен.

Респонденттердің 8,03% -ы бұған қарсы пікір білдіріп, олар «иәдан гөрі жоқ» және нақтылы жоқ деп жауап берген. Өңірлік тұрғыда сенімсіздік көзқарас Қордай ауданының (20,59%) тұрғындарының әрбір үшіншісінде байқалады, олар өздерін мазалайтын проблемалар мемлекеттік органдармен шешілмейді дейді.

Зерттеу барысында жамбылдықтардың көші-қон көңіл-күйлері анықталды. Мәселен, «Сіз өзіңіз тұрып жатқан  жерді тастап кетуді қалайсыз ба?» деген сұраққа респонденттердің жартысынан көбі, яғни 66,24% -ы бір жерге қоныс аудару немесе кетуге ниеттерінің жоқтығын білдірген.

Респонденттердің 22,50%-ы өздерінің тұрғылықты жерін өзгертуге дайын, олардың 11,02% %-ы облыс аймағындағы басқа жерге, 7,92% ы - Қазақстанның басқа аймағына қоныс аударғылары келетіндіктерін мәлімдеген. Облыс көлемінде көші-қондық көңіл-күйді көбіне Қордай мен Меркі аудандарының тұрғындары (тиісінше 34,92% және 34,52) байқатады, Қазақстанның басқа облысына көшу ниетін Байзақ ауданы (21,98%) мен Қордай ауданының (36,51%) тұрғындары білдірген.

Басқа елге кеткісі келетіндердің үлесі тек 3,56%-ды құрайды. Өңірлік тұрғыда Қордай ауданының әрбір бесінші тұрғыны (21,43%) елден кетуге ниетті.

Тұрғылықты жерді өзгертуге деген ниеттің негізгі себептері - жұмыс іздестіру, табыс табу (13,39%), өте жақсы өмір сүру ниеті (10,98%), болашаққа деген сенімсіздік (8,98%) болып отыр.

Өңірлік тұрғыда, көбінесе жұмыс іздеу, табыс табу Қордай (27,78%), Меркі (26,19%) және Мойынқұм (21,21%) аудандарының тұрғындары үшін мекенжай өзгертуге басты себеп болып тұр, болашаққа деген сенімсіздік Қордай аудаының (2,06%) әрбір екінші тұрғынының, өте жақсы өмір сүру ниеті Меркі ауданының (47,62%) әрбір екінші тұрғынының  көші-қондық көңіл-күйіне себеп болды.

Сонымен қатар, жамбылдықтар үшін экологияның қолайсыздығы (4,11%) мен білім алуға деген ұмтылыс (2,34%) мекенжай өзгертуге түрткі болып тұр.

Өңірлік тұрғыда, Қордай ауданының әрбір бесінші тұрғындары (22,22%) үшін экологиялық проблемалар, Мойынқұм ауданының (9,09%) тұрғындары үшін жақсы білім алуға деген ұмтылыс мекенжай өзгертуге түрткі болып тұр.

Тұрғылықты жерлерін өзгертуге түрткі болғандардың бір пайыздан азын – балаларды тәрбиелеуге және дамытуға мүмкіндіктің жоқтығы (0,47%), әлеуметтік инфрақұлымның даму деңгейінің төмендігі (0,07%), этникалық және тіл мәселелері (0,11%), жемқорлық (0,23%) және тб. құрады.

Сонымен қатар, әрбір екінші сұралғандар үшін тұрғылықты жерін өзгерту себептері туралы сұраққа жауап беру қиынға соқты.

3. Билік және мемлекеттік органдарға деген қарым-қатынас

Жалпы, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясат облыс халқының абсолюттік көпшілігінің арасында қолдау табуда – 85,93% (толығымен қанағаттандырады –  69,64%, біржағынан қанағаттандырса, біржағынан қанағаттандырмайды –  16,29%).

Өңірлік тұрғыда, Жамбыл ауданының тұрғындарының көбісін (98,61%) мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясатты толық қанағаттандырады, керісінше Қордай ауданының тұрғындарын (73,81%) мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясатқа қанағаттандыру деңгейі төмен.

Сұралғандардың 4,28%-ы ғана жалпы ішкі саясатқа қанағаттанбайды. Өңірлік тұрғыда, Қордай ауданының әрбір төртінші тұрғыны (23-81%) мемлекетпен жүргізіліп жатқан ішкі саясатқа қанағаттанбайтындықтарын білдіріп сыни көзқарас танытқан.

Шамамен ұқсас көрсеткіштер мемлекетпен жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қолдау және қолдамау деңгейінде қалыптасты.

Осылайша, респонденттердің 85,95%-ы елдегі экономикалық саясатты қолдайды (оның ішінде 65,41 - толық қанағаттандырады, 20,53% - ішінара қанағаттандырады), 86,18%-ы әлеуметтік саясатты қолдайды (оның ішінде 68,27%-ы  толық қанағаттандырады, 17,91%-ы  ішінара қанағаттандырады).

Өңірлік тұрғыда, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қолдайдындардың ең көбі Жамбыл ауданының тұрғындары (тиісінше 98,61% және 95,83%), Қордай ауданының тұрғындарының мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қанағаттандыру деңгейі ең төмен (тиісінше 78,57,% және 73,81%).

Жамбылдық респонденттердің экономикалық және әлеуметтік саясатқа орташа есеппен тек 3,03% және 3,52%-ы (тиісінше) ғана қанағаттанбайды  

Аймақтық тұрғыда, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясаты қанағаттандырмайтындардың басым бөлігі Қордай ауданының тұрғындары арасында (тиісінше 16,67% және 23,02%) байқалды.

Зерттеу нысанында, аймақтағы тұрақтылықты көрсететін тағы бір маңызды фактор ретінде, қоғамдық және саяси институттарға деген тұрғындардың сенімі болды.

Жалпы, зерттеу көрсеткіштеріне сәйкес, жамбылдықтардың орталық және жергілікті билік органдарына деген көзқарастары түзу.

Мемлекет пен облыстың бірінші басшыларына деген сенім рейтингтері тұрақты жоғары болуда: ҚР Президенті, ҚР Үкіметі, ҚР Парламенті және барлық деңгейдегі әкімдер.

Облыс тұрғындарының басым көпшілігі мемлекет Басшысының Қазақстан халқының әл-ауқатын одан әрі арттыруға бағытталған бағытын мақұлдайды және қолдайды. Мемлекет басшысының сенімділік рейтингісі орташа есеппен 81,26%-ды құрады.

Сәйкесінше, сенімнің жоғарғы көрсеткіштері ҚР Үкіметі (79,57%) мен ҚР Парламентіне (78,98%) қалыптасқан.

Сот жүйесіне сенім көрсеткіші 75,26%-ды құрады.

Облыс әкімінің сенім рейтингі (80,54%) өзгеріссіз жоғары болып қалуда.

Тараз қаласы мен аудан (78,74%) және ауылдық округтердің (79,29%) әкімдерінің  сенімділігі айтарлықтай төмен емес.

 Барлық деңгейдегі мәслихаттарға сенімділік көрсеткіші бірдей дерлік қалыптасты. Яғни, облыстық мәслихатқа– 75,75%, аудандық мәслихатқа респонденттердің 75,44%-ы сенім білдіреді.

Құқық қорғау органдарының сенім рейтингісі 71,93%.-дық деңгейге жетті.

Азаматтық қоғам институттары арасында сенім деңгейі тұрғысында Қазақстан халқы Ассамблеясы 73,09%) көш бастап тұр.

Одан кейін, саяси партияларға (71,54%),  қоғамдық кеңестерге (70,85%),  үкіметтік емес ұйымдарға (71,78%), кәсіподақтарға (71,08%),  этномәдени (71,77%) және діни (72,24%) бірлестіктерге тең дәрежеде сенім білдіреді.

Сондай-ақ, сауалнама нәтижелеріне сәйкес, сенімнің салыстырмалы түрде жоғары деңгейі бұқаралық ақпарат құралдарына (72,33%) қалыптасты.

Саяси партиялар арасында танылуы мен олардың қызметтерінің ақпараттандырылуы тұрғысынан көшбасшылар үштігін – «Нұр Отан» 87,42%, «Ақ жол» 8,61%, ҚХКП 2,31% партиялары құрады. Саяси партиялар арасында танылуы рейтінгісінде «Ауыл» (1,42%) партиясы аутсайдер атанды.

 «Бірлік» (0,0%) және «ЖСДП» (0,21%) партияларында бұрынғыдай танылудың төмен деңгейлері байқалды.

Өлшем нәтижелеріне сәйкес, «Егер жуық арада жексенбі күні ҚР Парламентінде сайлау болатын болса, Сіз мына партиялардың қайсысына дауыс берер едіңіз?» деген сұраққа саяси партиялар арасында «Нұр Отан» партиясы едәуір алдыңғы қатарда тұр, оған орташа есеппен жамбылдықтардың 87,53%-ы дауыс беруге дайын.

Рейтингтік тізімінде екінші болып «Aқ жол» партиясы орналасты, оған респонденттердің 6,10%-ы дауыс беруге дайын.

Үшінші орында – «Ауыл» партиясы, оны қолдайтындар 2,38%-ды құрады.

Қалған партияларға дауыс беру рейтингі айтарлықтай емес, «ЖСДП»  партиясы – 0,0%,  «ҚХКП» партиясы – 2,04%.

         4. Қоғамдық-саяси ахуал мен наразылық көңіл-күй

Қоғамдық пікірдің өлшем нәтижелеріне сәйкес, респонденттердің 69,43%-ы елдегі қоғамдық-саяси ахуалды «игілікті» және 20,57%-ы «игілікті сияқты» деп сипаттады.

Елдегі қоғамдық-саяси жағдайға «игіліксіз» (3,44%) және «игіліксіз сияқты» (0,59%) ретінде бағалайтын респонденттердің жалпы санының 4,03% қарама-қарсы көзқарасты ұстанады.

 Өңірлік тұрғыда елдегі қоғамдық-саяси ахуалдың жоғары деңгейде теріс бағалау Қордай ауданының әрбір төртінші тұрғынының (жалпылай алғанда 26,98%) жауаптарынан байқалды.

Әлеуметтік зерттеу деректеріне сәйкес, респонденттердің өз елді-мекендерінде наразылық акциялары немесе бұқаралық сөйлеулер орын алу ықтималдығы туралы пікірлері келесідей:

Респонденттердің 6,16%-ы мұндай ықтималдылықтың «ия, болуы ықтимал» және 5,92%-ы «ия болуы ықтимал сияқты» деп айтуға бейім, сонымен бірге, мұндай ықтималдылықтың «жоқ, болуы мүмкін емес сияқты» (14,72%) және «жоқ, болуы мүмкін емес» (63,28%) деп, респонденттердің жалпы алғанда 78,0%-ы қарсы пікір білдіреді.

Өңірлік тұрғыда, наразылық акцияларының ықтималдығы туралы көзқарас Байзақ (45,05%) және Қордай (64,29%) аудандары тұрғындарының жауаптарында басым болады.

Сондай-ақ, әрбір оныншы (9,92%) респондент өз елді-мекендерінде мұндай жағдайлардың ықтималдығы туралы сұраққа жауап беруге қиналған.

Наразылық акциясының орын алуына ықтимал себеп ретінде көбіне экономикалық мәселелер көрсетілген: жұмыс орынынан қысқару, жұмыстан босатылу (7,99%), негізгі тауарларға бағаның өсуі (15,55%), жалақы, зейнетақы, шәкіртақы, жәрдемақы төйлеуді кешіктіру  (6,93%), қоршаған ортаны ластау, экологияға қатысты проблемалары (4,71%).

Дәл осындай дерлік наразылық акцияларын тудыруы мүмкін себептер ретінде: тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық проблемасы (2,42%), қоғамдық көлікпен байланысты проблемалар (2,93%), банктен қарыз алушылар, мысалы ипотека төйлеушілер проблемалары (2,13%) респонденттермен көрсетілген.

Сондай-ақ, наразылық акциялардың туындауына түрткі болатын себептердің арасында: жергілікті билік органдарының әділетсіз шешімдері мен әрекетсіздігі (1,13%), этникалық тұрғыдан құқықтарды бұзу (1,97%) проблемалары көрсетілген.

Әлеуметтік наразылықтың көрінуіне себеп болу рейтингісінде оппозициялық партиялармен және қозғалыстармен күрес, мигранттар санының өсуі (заңды және заңсыз еңбек етуге келгендер), құдайға сенушілердің құқықтарына шек қойылу, қоғамдық қауіпсіздіктің нашарлауы секілді мәселелер бір пайыздан сәл төмен көрсеткішті құрады.

Сонымен қатар, респонденттердің әрбір екіншісіне әлеуметтік наразылықтың өсуін тудыратын себептерді (53,15%) таңдау кезінде жауап беру қиынға соқты.

Өз құқықтары мен мүдделері бұзылған жағдайда, құқықтарын қорғауға бірқатар радикалды әрекеттер жасауға ниетті.

Осылайша, сұралғандардың (11,31%) үндеуге қол қоюға (біреуге, бір нәрсеге ауызша немесе жазбаша жүгіну), наразылық мазмұндағы парақшаларды және басқа да материалдарды таратуға дайын (4,45%), БАҚ-қа, әлеуметтік желілерге жүгінуге (9,03%), митингке, шеруге шығуға (2,10%) дайын.

Өңірлік тұрғыда, үндеуге қол қою (біреуге, бір нәрсеге ауызша немесе жазбаша жүгіну) әрекеттерінің жақтастары көбіне Байзақ (34,76%), Қордай (21,01%) және Мойынқұм (18,18%)  аудандарының тұрғындары арасында ең көп саны байқалды, наразылық мазмұндағы парақшаларды және басқа да материалдарды таратуға Байзақ және Қордай аудандарының әрбір бесінші тұрғыны (тиісінше 21,95% и 18,48%) ниетті,

  БАҚ-қа, әлеуметтік желілерге жүгінуді ең көп ұстанатындар Байзақ (18,90%) және Қордай (34,06%) аудандарының тұрғындары, сонымен қатар, Байзақ және Қордай аудандары тұрғындарының басым көпшілігі (тиісінше 9,76% и 13,04%) митингке, шеруге шығуға ниетті.

Орташа есеппен алғанда респонденттердің бір пайызынан азы өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғаудың радикалды әдістерін ұстанады. Олардың ішінде 0,86%-ы ереуілдерге шығуға дайын, 0,71%-ы оппозициялық партиялар мен қозғалыстардың қызметіне қатысуға, талаптарды қанағаттандырғанға дейін аштық жариялауға – 0,23%, тұрғылықты жерін ауыстру, басқа елге кету - 0,09%, өзіне-өзі қол жұмсаумен бұқаралық қорқыту – 0,19%. Өңірлік тұрғыда наразылықтың мұндай ымырасыз түрлеріне көбіне Қордай ауданының түрғындары (жалпылай алғанда 9,06%) жүгінеді.

Сонымен бірге респонденттердің әрбір екіншісі (50,97%) дерлігі бейбіт және өркениетті әдістерге артықшылық беру арқылы, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға қатысты мәселелерді шешудің аталған тәсілдерін қабылдауға бейім емес екенін атап өткен жөн. Өңірлік тұрғыда, бұл ұстаным Шу ауданының тұрғындарына(84,44%) тән.

Зерттеу мәліметтеріне сәйкес, облыс тұрғындарының наразылық әлеует деңгейінің жеткілікті төмен екені анықталды.

Атап айтқанда, «Егер Сіздің елді-мекенде наразылық акциясы немесе бұқаралық сөз сөйлеу болса, Сіз өзіңіз қатысасыз ба әлде жоө па?» деген сұраққа, сұралғандардың маңызды бөлігі (70,76%) «жоқ» деп жауап берді. Өңірлік тұрғыда, Жамбыл (95,83%), Жуалы (93,48%), Т.Рысқұлов (93,44%) аудандары тұрғындарының наразылық акцияларға қатысуға ниеттері жоқ.

Оларды респонденттердің жалпы алғанда шамамен 19,22%-ы  наразылық акцияларына қатысуын растайды. Соның ішінде, 10,93% - наразылық акциясына тікелей қатысқанын мәлімдеді, ал 8,29%-ы «жоқтан гөрі, ия» деп мәлімдеді.

Өңірлік тұрғыда, Байзақ (жалпылай алғанда 50,55%) және Қордай (жалпылай алғанда 74,60%) аудандарының тұрғындары өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғау мақсатында наразылық акцияларына қатысуға барынша ынталы.

ҚОРЫТЫНДЫ

1. Жалпы, зерттеу нәтижелері облыс пен еліміздегі қоғамдық-саяси және әлеуметтік-экономикалық жағдайдың тұрақтылығын көрсетеді.

2. Облыс тұрғындарымен өмірге қанағаттанудың жоғары деңгейі анықталды. Осылайша, өлшем нәтижелеріне сәйкес, қазіргі кезеңдегі өмірлеріне қанағаттанған респонденттер 97,42%-ды, керісінше қанағаттанбайтындар 1,38%-ды құрады.

         3. Облыс тұрғындарын мазалайтын әлеуметтік проблемалар ретінде облыс тұрғындары көбіне азық-түлік бағаларының өсуі, теңгенің құнсыздануы, инфляция және автомобиль жолдарының нашар жағдайы мәселелерін көрсетті.

4. Халықтың басым көпшілігі (68,74%) өзекті мәселелер мемлекеттік органдармен шешілетінін сенімді түрде айтады.

5. Халықтың басым бөлігі (66,24%) аймақтан кетуге ұмтылмайды.Қазақстаннан тыс жерлерге кетуге бағытталған көші-қон ниетінің деңгейі 3,56% -ға жетті.

6. Мемлекетпен жүргізіліп жатқан ішкі, экономикалық және әлеуметтік саясаты облыс халқының абсолюттік көпшілігінің қолдауын табады.

7. Тұрақты жоғары сенім рейтингі орталық және жергілікті билік органд

арына сақталуда. Облыс тұрғындарының таңдаулары негізінде «Нұр Отан» партиясы сөзсіз көшбасшы болып қала береді.

8. Респонденттердің көпшілігі аймақта наразылық акцияларының орын алу мүмкіндіктерін жоққа шығарады – 63,28%, ал керісінше негативті жағдайлардың орын алуын жоққа шығармайтын болжамдық пікірлер 12,08%-ды құрады.

9. Өмір сүру жағдайлары нашарлаған жағдайда өз құқықтары мен мүдделерін қорғаудың радикалды әрекеттеріне (наразылық акциялары, аштық жариялау, ереуілдер және т.б. жалпылай алғанда тек 4,18% респондент  жүгінуге дайын.

10. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері облыста қалыптасқан жағдайды негативті қабылдаудан гөрі оңбағалаудың басымдығын көрсетті. 

Жамбыл облысының 2019 жылдың ІІ тоқсанындағы қоғамдық-саяси ахуалын зерттеу бойынша әлеуметтік мониторинг нәтижелерін

ТАЛДАУ

Облыста 2019 жылдың екінші тоқсанында ҚСА мониторингінің біріңғай әдіснамасы бойынша ішкі саясат басқармасымен қоғамдық-саяси ахуалды  зерттеудің тоқсан сайынғы әлеуметтік мониторингі жүргізілді. Барлығы 1000 адамға сұрақтар қойылды. Әлеуметтік ақпарат жинағы жеке сұхбат түрінде өткізілді. Әлеуметтік зерттеу облыстың 10 ауданы мен Тараз қаласында жүргізілді.

  1.      Әлеуметтік әл-ауқат көрсеткіштері

Зерттеу барысында әлеуметтік көңіл-күйдің маңызды аспектілерінің бірі ретінде облыс халқының әлеуметтік әл-ауқаты дәстүрлі көрсеткіштерімен өлшенді: жалпы өмір сүру деңгейіне қанағаттану (әлеуметтік бейімделу) және отбасының қаржылық жағдайын өзіндік бағалау (ағымдағы, күтілетін).

Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, облыс тұрғындарының өмірге қанағаттану деңгейі айтарлықтай жоғары. Оң бағалаудың жалпы үлесі («толық қанағаттанамын», «қанағаттанатын сияқтымын», «бәрі жақсы, өмір сүруге болады») 97,91%-ды құрап, «қанағаттанбайтындар» 1,94%-ды құрады.

Өңірлерлік тұрғыда, өз өміріне қанағаттанбайтындар  Мерке (4,0%) және Сарысу аудандарының (5,13%) тұрғындары. Байзақ ауданы (100%), Жамбыл ауданы (100%), Жуалы ауданы (100%), Қордай ауданы (100%) тұрғындарының көпшілігі өз өмірлеріне толық қанағаттанады.

2019 жылдың І тоқсанындағы көрсеткіштермен салыстырғанда облыс тұрғындарының өмір сүру деңгейінің қанағаттану деңгейі 0,19%-ға өсті (І тоқсан - 97,42%) және өмірлеріне қанағаттанбай теріс бағалағандардың көрсеткіші 0,55% -ға өсті (І тоқсан - 1,38%).

Сондай-ақ, жамбылдықтарда әлеуметтік оптимизмнің деңгейі айтарлықтай жоғары.  Респонденттердің  әрбір екіншісі  (50.31%) өмірлерінің айтарлықтай жақсы жаққа өзгеретініне сенімді, ал  жартысынан азы (42,17%) - біршама жақсарады деп есептейді.

           Сонымен бірге, сұралған респонденттердің шамамен 5,38%-ы өмірлерінде елеулі өзгерістерді күтпейді.

Өңірлік тұрғыда бәрінен де Байзақ және Меркі аудандарының тұрғындары бір жылдан кейін олардың өмірі айтарлықтай жақсаратынына (сәйкесінше 83,33% және 86,57%) сенеді. Қордай ауданының тұрғындарының басым бөлігі (88,89%) олардың өмірі бір жылда біршама жақсарады деп сенімді түрде мәлімдейді. Ал, Тараз қаласының тұрғындары (12,62%)  бір жылда қандай да бір үлкен өзгеріс күтпейді.

Пессимистік азаматтардың үлесі 0,66%-ды құрады, олар «өміріміз әлдеқайда» нашар және «біршама нашар» болады деп санайды. Осы тұрғыда, Т.Рысқұлов ауданының тұрғындары (3.17%)  пессимистік сынай таңытты.

Материалдық әл-ауқатының бағалануы бойынша респонденттердің әрбір бесіншісі (20,82%-ы) өте қымбат заттарды – автокөлік  пәтер және тағы басқа да заттарды сатып алуға мүмкіндіктері бар екендігін ал, жартысынан біршама азы ұзақ пайдаланатын заттарды оңай сатып ала алады бірақ, қымбат заттар сатып алуға қиындық туғызады (45,64%) деп санайды.

Өңірлік тұрғыда, Шу және Т.Рысқұлов аудандарының тұрғындары (тиісінше 45,45%-ы және 41,27%-ы) қымбат заттарды алуға болатындығын, ал Байзақ ауданының тұрғындарының көпшілігі (84,44%-ы) ұзақ мерзімге қолданылатын заттарды сатып алуға мүмкіндігі бар, бірақ қымбат заттарға қол жеткізе алмайтындығын көрсетті.

Респонденттердің әрбір үшіншісі (27,62% -ы) ақша азық-түлік пен киім-кешек үшін жеткілікті, ал ұзақ мерзімге қолданылатын заттарды сатып алуда қиындық туғызатындығын көрсетті. Бұл көрсеткіш Қордай ауданында (80,16%-ы) басымдылық алады.

Жағдайы төмен топтардың экономикалық үлесі - 4,53%-ы өздерінің қаржылық жағдайын «айлықтан айлыққа дейін өмір сүреміз, ақша тамаққа да жетпейді» деп бағалады. Өңір бойынша жағдайы төмен тұрғындардың басым бөлігі Т.Рысқұлов ауданында (19,05%-ы).

  1.      Әлеуметтік-экономикалық жағдай

Қоғамдық пікір өлшемдерінің мәліметтеріне сәйкес, респонденттердің жартысынан көбі (69,66%) Қазақстанның экономикалық жағдайын «игілікті» деп,  шамамен төрттен бірі - 23,48% -ы «игілікті сияқты» деп сипаттады.

І тоқсанның өлшемдерімен салыстырғанда аймақтағы әлеуметтік-экономикалық жағдайдың оң бағалануы байқалып, оны «игілікті» деп сипаттайтындар 11,61%-ға өсті (І тоқсанда - 58,05%, ІІ тоқсан – 69,66%), сондай-ақ экономикалық ахуалдың өлшемінің 4,29%-ға төмендеуі - (І тоқсанда - 27,77%, ІІ тоқсан – 23,48%) байқалды.

Қазақстанның экономикалық жағдайын «игіліксіз» және «игіліксіз сияқты» деп санайтындардың үлесі – 4,5%-ды құрады. Өңірлік тұрғыда елдегі экономикалық ахуалдың жай-күйіне сыни баға бергендер Сарысу және Талас аудандарының тұрғындары (сәйкесінше 10,26% және 12,50%).

І тоқсанның (6,20%) өлшемімен салыстырғанда елдегі әлеуметтік-экономикалық ахуалды теріс сипаттайтын респонденттердің саны 1,7%-ға азайды (ІІ тоқсан – 4,5%).

            Жалпы алғанда, респонденттердің тұрғылықты жеріндегі экономикалық жағдайын оң бағалаулары анықталды.

Сонымен, тұрғылықты жеріндегі ағымдағы экономикалық жағдайын «игілікті» (72,33%) және «игілікті сияқты» (21,27%) деп жалпы 93,60%-ы бағалайтындар құрады.

Сонымен бірге, І тоқсандағы көрсеткіштермен салыстырғанда әлеуметтік-экономикалық ахуалды оң бағалаған респонденттердің үлесі 5,47% -ға (І тоқсанда - 88,13%, ІІ тоқсан – 93,6) өсті.

Керісінше, тұрғылықты жеріндегі экономикалық жағдайды «игіліксіз» (0,7%-ы) және «игіліксіз сияқты» (2,27%-ы) деп бағалайтын респонденттердің жалпы  2,97% -ы қарсы.

І тоқсанның көрсеткіштерімен салыстырғанда, олардың орналасқан жеріндегі ағымдағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды «игіліксіз сияқты» деп бағалаған респонденттердің үлесі 2,27% -ға (І тоқсанда - 5,24%) азайды.

Өңірлер арасында Сарысу және Талас аудандарының тұрғындары (жалпы алғанда 7,16%-ы және 8,33%-ы) және Тараз қаласының (8,0%) тұрғындары экономикалық жағдайын аса сыни бағалайды.

Елдің басқа өңірлерімен салыстырғанда, өзінің тұрғылықты жеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайына қатысты пікірлер келесідей:

Сонымен, респонденттердің жартысынан астамы (62,84%) өз жерлеріндегі  әлеуметтік-экономикалық жағдайларын басқаларға қарағанда «жақсы» деп санайды, әрбір бесінші (21,27%) өз жерлеріндегі өмір басқа аймақтарға қарағанда жақсырақ сияқты екенін мәлімдейді.

Сұралғандардың әрбір сегізіншісі (13,55%-ы) өмір сүру деңгейінде ешқандай айырмашылық жоқ және жақсырақ деп санайды.

Тұрғылықты жеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайдыңелдің басқа өңірлеріндегі жағдаймен салыстырғанда «бұрынғыдай нашар», «нашарлау сияқты» деп сыни бағалайтын респонденттердің үлесі 1,33%-ды құрайды. Өңірлік тұрғыда мұндай көзқарас Меркі ауданы (4,0%-ы), Т.Рысқұлов ауданы (3, 17%-ы) және Тараз қаласының (6,15%-ы) тұрғындарының жауаптарында басымырақ.

Жалпы, өлшем мәліметтері аймақтағы және елдегі әлеуметтік-экономикалық ахуалды оң қабылдауды, сондай-ақ, облыс тұрғындарының басым көпшілігінің позитивті әлеуметтік көңіл-күйін көрсетеді.

Зерттеу барысында респонденттерге өздерін мазалайтын мәселелердің маңыздылығын бағалау ұсынылды.

Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, облыс тұрғындарын алаңдататын ең өзекті мәселелер төмендегідей:

Осылайша, әрбір төртінші тұрғын23,94% -ы автомобиль жолдарының нашарлығын алаңдайды  (І тоқсанда - 18,08%).

Жамбыл (41,67%), Т.Рысқұлов (46,03%) аудандары мен Тараз қаласы (41,85%) тұрғындарының жартысынан біршама азы  сондай-ақ, Талас және Сарысу аудан тұрғындарының үштен бір бөлігі (сәйкесінше 35,42% және 38,46%) осы проблемаға көп көңіл бөледі.

Өңір тұрғындарын алаңдатып отырған маңызды мәселелердің екінші орында - бірінші қажетті тауарлар мен коммуналдық қызметтерге бағалардың өсуі (17,25%-ы) және теңгенің құнсыздануына, инфляцияға (17,34%-ы) бағаның өсуіне байланысты проблемалар.

Өңірлер бойынша, Т.Рысқұлов ауданы (68,25%-ы) және Тараз қаласының (35,08%-ы) тұрғындары бірінші қажетті тауарлар мен коммуналдық қызметтерге бағалардың өсуіне алаңдаулы.

Теңгенің құнсыздануы, инфляция мәселесі Т.Рысқұлов ауданының тұрғындарын (71,43%-ы) және Тараз қаласының тұрғындарын (32,92%-ы) алаңдатады.

Үшінші орында маңыздылығы тұрғысынан облыстың тұрғындарын алаңдатып отырған мәселе: жанар-жағар май бағасының өсуі (15,79%-ы), жастарды жұмыспен қамтылу мәселесі (14,72%-ы), жұмыссыздық, жұмыс орындарының қысқаруы (14,91%-ы), қол жетімді бағада тұрғын үй сатып алу (13,98%-ы).

Өңірлер бойынша, Т.Рысқұлов ауданының әрбір екінші тұрғыны (57,14%-ы) жанар-жағармай бағасының өсуіне, Талас ауданының әрбір үшінші тұрғыны (35,42%-ы) жастардың  жұмыспен қамту мәселесін, жұмыссыздық, жұмыс орындарының қысқаруы бойынша Т.Рысқұлов ауданының әрбір екінші тұрғыны (55,56%-ы), қолжетімді баспана алу мүмкіндігі бойынша Сарысу ауданының әрбір үшінші тұрғындары  (35,90%-ы) алаңдаушылық танытуда.

Сондай-ақ, жамбылдық тұрғындарының өміріне ыңғайсыздық тудыратын маңызды мәселелердің рейтингінде - ең төменгі жалақы, зейнетақы, жәрдемақы төйлеу деңгейінің төмендігі (10,07%-ы), сыбайлас жемқорлық, өкімет қызметінің ашықтығы (8,01%-ы), медициналық қызмет көрсету сапасы (8,85%-ы), қылмыс мәселесі (8,05%-ы), білім беру қызметтерінің сапасы (7,68%-ы), діни секталардың таралуы және террористік актілердің қаупі (10,59%-ы) және жалақының (7,63%-ы) уақытында төленуі сияқты маңызды проблемалар тұр.

Талдауда көрсеткендей, өңірлердегі ең төменгі жалақы, зейнетақы мен жәрдемақы бойынша Т.Рысқұлов ауданы (39,68%-ы) және Тараз қаласы тұрғындары (24,0%-ы) шағымданады,  діни секталардың таралуы және террористік актілердің қаупін жоғарғы деңгейде бағалайтын Т.Рысқұлов ауданының тұрғындары (39,68%-ы),  сыбайлас жемқорлық, өкімет қызметінің ашықтығы бойынша Сарысу ауданының тұрғындары (17,95%-ы) көбірек көңіл бөледі, медициналық қызметтің сапасы бойынша Т.Рысқұлов ауданының әрбір үшінші тұрғындарын (30,16%-ы) қанағаттандырмайды, Т.Рысқұлов ауданының тұрғындары арасында қылмыс мәселесіне (26,98%-ы) алаңдаушылық тудыруда, білім беру қызметінің сапасы Т.Рысқұлов ауданының тұрғындарында алаңдаушылық басым (28,57%-ы),  жалақының төленуіні бойынша Т.Рысқұлов ауданының (34,92%-ы) тұрғындарының көңілдері толмайды.

Өңір тұрғындарын алаңдатып отырған маңызды проблемалар қатарына:  жұмыс орындарында еңбек құқықтарының сақталмауы (6,08%-ы), ауыз сумен қамтамасыз етуді (6,09%-ы), қоршаған ортаны ластау, экологиялық проблемалар (6,05%-ы), маскүнемдік (6,73%-ы) және нашақорлық (5,56%-ы) мәселелері тұр.

Өңірлер бойынша, Сарысу ауданының тұрғындары (15,38%-ы) жұмыс орындарында еңбек құқықтарын сақтамау проблемасына шағымдануда,ауыз сумен қамтамасыз ету бойынша көбінесе Шу ауданының тұрғындарын қанағаттандырмайды (18,18%-ы),Тараз қаласының тұрғындарының көпшілігі (16,92%-ы) қоршаған ортаның ластануы, экология проблемаларына, Шу (20,45%-ы) және Сарысу (12,82%-ы) аудандарында маскүнемдік және нашақорлық проблемалары кездеседі.

Сонымен қатар, облыс тұрғындарына алаңдаушылық туғызатын маңызды проблемалардың бірі ретінде мектепке дейінгі мекемелерде орындардың қамтамасыз етілу (5,55%-ы), әлеуметтік кепілдіктердің жетіспеушілігі (4,67%-ы), ХҚКО жұмысының сапасы (4,86%-ы) және этносаралық және конфессияаралық қатынастар (3,44%-ы) атап өтілді.

Өңірлерде, мектепке дейінгі мекемелерде орындардың қамтамасыз етілуі бойынша Тараз қаласының тұрғындарын алаңдатуда (13,23%-ы), әлеуметтік кепілдіктердің жетіспеушілігі де Тараз тұрғындары үшін үлкен алаңдаушылық тудыруда (13,54%-ы), ХҚКО жұмысының сапасы Шу ауданының тұрғындарына (11,36%-ы), этносаралық және конфессияаралық қатынастар Т.Рысқұлов ауданының (9,52%-ы) және Тараз қаласының (8,62%-ы) тұрғындары алаңдаушылық тудыруда.

Талдау нәтижелері көрсеткендей, аймақ тұрғындарын мазалайтын проблемаларды мемлекеттік органдардың шешуін күту факторы жоғары деңгейде.

Соңымен, респонденттердің 92,74%-ы ағымдағы мәселелерді мемлекеттік органдармен шешетіндігіне сеніммен қарайды, респонденттердің басым бөлігі (78,84%-ы) «иә» деп жауап берсе, 13,90% -ы «жоқтан гөрі иә» деп көрсеткен.

Жалпы алғанда, ағымдағы жылдың І тоқсанымен салыстырғанда респонденттердің 6,0%-ға көбеюі бұл қазіргі проблемаларды мемлекеттік органдармен шешілуде екенін көрсетеді (І тоқсан - 86,74%-ы, оның ішінде 68,74% - «ия» деп жауап берсе, 18,0% - «жоқтан гөрі  иә» деп жауап берген).

Респонденттердің жалпы үлесі 5,63%-ы «иядан гөрі жоқ» және «жоқ» деп мәлімдейді.

І тоқсандағы өлшеулермен салыстырғанда ағымдағы мәселелерді мемлекеттік органдар шеше алмайды деп санаған (І тоқсанда - 8.03%-ы, ІІ тоқсан – 5,63%) респонденттердің үлесі 2,4% -ға азайды.

Өңірлер  бойынша, сенімсіздік көзқарас Сарысу ауданы (10,26%-ы),  Талас ауданы (12,50%-ы), Т.Рысқұлов ауданы (14,29%-ы) және Тараз қаласы тұрғындарында (13,85%-ы), олаар өздерін мазалайтын проблемалар мемлекеттік органдармен шешілмейді дейді.

Зерттеу барысында облыстың тұрғындарының көші-қон көңіл-күйінде оң өзгерістер анықталды.

Мәселен, «Сіз өзіңіз тұрып жатқан  жерді тастап кетуді қалайсыз ба?» деген сұраққа респонденттердің басым көпшілігінің 74,72% -ы бір жерге қоныс аудару немесе кетуге ниеттерінің жоқтығын білдірген.

 І тоқсанның деректерімен салыстырғанда, бір жерге қоныс аудару немесе кетуге ниеттері жоқ респонденттердің үлесі 8,48% -ға (І тоқсанда -66,24%-ы ) төмендеді.

Респонденттердің 18,54%-ы өздерінің тұрғылықты жерін өзгертуге дайын, олардың 11,55%-ы облыс аймағындағы басқа жерге, 6,99% -ы Қазақстанның басқа аймағына қоныс аударғылары келетіндіктерін мәлімдеген.

І тоқсандағы өлшем нәтижелеріне қарағанда, тұрғылықты жерін өзгертуге ниет білдірген респонденттердің үлесі 3,96% -ға төмендеді (І тоқсан - 22,50%-ға, оның ішінде 11,02% -ы облыстың басқа жерлеріне баруға ниет білдірсе, 7,92% - басқа аймаққа).

Өңірлерде, көші-қоң көңіл-күй Шу ауданының тұрғындарында (34,09%-ы) облыстық тұрғыда тұрғылықты мекенжайын өзгертуді көрсетті, Жамбыл және Т.Рысқұлов аудандарының тұрғындары Қазақстанның басқа аймақтарына көшуге ниетті (сәйкесінше 12,50%-ы және 12,70%-ы).

Басқа елге қоныс аударғысы  келетіндердің үлесі тек 3,10%-ды құрайды. Олардың үлесі І тоқсанмен салыстырғанда біршама төмендеді (1 тоқсанда - 3,56%).

Өңірлік тұрғыдан алғанда, Талас ауданының тұрғындары елден  (6,25%-ы) кетуге ниетті.

Талдау көрсеткендей, тұрғылықты жерін өзгертудің негізгі себептері болып - жеке өмірге қолайлы жағдайлар іздеу (18,74%-ы), жұмыс, табыс табу (10,88%-ы), білім алу ниеті (9,55%-ы), балаларды тәрбиелеу және дамыту (4,97%-ы), болашаққа сенімсіздік (1,35%-ы) және әлеуметтік инфрақұрылымды дамытудың төмен деңгейі (1,28%-ы).

Өңірлік тұрғыда, көбіне, Мойынқұм ауданының әрбір үшінші тұрғыны (31,25%-ы) тұрғылықты жерін өзгертудің негізгі себебіне жұмыс іздеу, табыс табуға байланыстырған,өмір сүру жағдайларын жақсартуға деген ұмтылыс Сарысу (38,46%-ы),  Талас (33,33%-ы), Т.Рысқұлов (31,75%-ы) аудандарында тұрғындар үшін көші-қон көңіл-күйіне себеп болды, Байзақ (17,78%-ы) және Жамбыл (19,44%-ы) аудандарында білім алу ниеті, балаларды тәрбиелеу және дамыту Шу ауданы тұрғындары үшін (21,59%-ы) өмір сүруге жеткілікті мүмкіндіктер жоқ, болашаққа сенімсіздік білдірген - Тараз қаласының тұрғындары (4,92%-ы) және Т.Рысқұлов ауданы (4,76%-ы), әлеуметтік инфрақұрылым дамуының төмен деңгейі – Т.Рысқұлов ауданыны (4,76%-ы) үшін.

Сондай-ақ, жамбыл тұрғындары үшін сыбайлас жемқорлық пен қылмыс (0,10%-дан), қолайсыз экология (0,80%-ы) сияқты проблемалар тұрғылықты жерлерін өзгертуге түрткі болатындығын көрсетті.

Өңірлік тұрғыда тұрғылықты жерін өзгертуге Шу ауданының тұрғындары үшін (1,14%-ы) жемқорлық мәселесі, Қордай ауданының тұрғындары үшін (0,79%-ы) – қылмыс, Шу ауданының тұрғындары үшін (5,68%-ы) – экологиялық мәселеге себеп болған.

Сонымен қатар, респонденттердің әрбір екіншісі тұрғылықты жерін өзгерту сұрағына жауап беруге (52,22%-ы) қиналған.

  1.      Билік және мемлекеттік органдармен қарым-қатынас

         Зерттеуге сәйкес, мемлекет тарапынан жүргізілген ішкі саясат облыс халқының тұтастай алғанда басым көпшілігінің арасында 94,76%-ы қолдауға ие (толығымен қанағаттандырады - 72,01%-ы, біржағынан қанағаттандырса, біржағынан қанағаттандырмайды - 22,75%-ы).

           І тоқсандағы өлшемдермен салыстырғанда, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясатты қолдау деңгейі 8,8%-ға өскендігі байқалады (І тоқсанда -85,93%-ы, оның ішінде толық қанағаттандыру-69,64%, біржағынан қанағаттандырса, біржағынан қанағаттандырмайды - 16,29%-ы).

         Өңірлер бойынша, Байзақ ауданының ауыл тұрғындары 100% мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясатты толық қанағаттандырады (100%-ы), керісінше Қордай ауданының тұрғындарын (49,21%-ы) мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан ішкі саясатқа қанағаттандыру деңгейі төмен.

Респонденттердің тек 2,97%-ы қарама-қайшы көзқарасты ұстанады, олар жалпы мемлекеттің ішкі саясатына қанағаттанбайды.

І тоқсандағы өлшеулердің нәтижелерімен салыстырғанда мемлекет тарапынан жүргізіліпп жатқан ішкі саясатқа наразылық білдірген жамбылдық респонденттердің үлесі 1,31% -ға (І тоқсанда - 4,28%) төмендеді.

Өңірлік тұрғыдан алғанда Талас ауданының тұрғындары (8,33%-ы) мемлекет тарапынана жүргізіліп жатқан ішкі саясатқа қанағаттанбайды.

Шамамен ұқсас көрсеткіштер мемлекетпен жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қолдау және қолдамау деңгейінде қалыптасты.

Респонденттердің 92,55%-ы елдің экономикалық саясатына қанағаттанған (соның ішінде 70,64%-ы толық қанағаттандырылды, 21,90% -ы ішінара қанағаттандырылды), 92,54% - әлеуметтік саясатты қолдайды (оның ішінде, 69,75%-ы толығымен қанағаттандырылды, ішінара қанағаттандырылды - 22,79%-ы).

І тоқсанның өлшемімен салыстырғанда, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатына оң баға берген респонденттердің оң өсу үрдісі байқалды, тиісінше 6,6%-ы және 6,36%-ы.

Өңірлер бойынша, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қолдайтындардың ең көбі Байзак ауданының тұрғындары (100% және 97,78%), мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясатты қанағаттандыру деңгейі ең төмен - Қордай ауданының тұрғындары (сәйкесінше 78,57% және 73,81%).

Жамбылдық сұралғандардың экономикалық және әлеуметтік саясатқа орташа есеппен тек 4,79% және 3,07% -ы (тиісінше) ғана қанағаттанбайды.  

І тоқсанның  өлшемімен салыстырғанда, олардың үлесі тиісінше 1,76%-ға (І тоқсан, 3,03%) және 0,45% (І тоқсан 3,52%) төмендеді.

Өңірлік тұрғыда, мемлекет тарапынан жүргізіліп жатқан экономикалық және әлеуметтік саясаты қанағаттандырмайтындардың басым бөлігі Талас (сәйкесінше 14,58%-ы және 8,33%-ы) және Т.Рысқұлов аударының тұрғындарынан (сәйкесінше 14,29%-ы және 7,94%-ы) байқалды.

Зерттеу нысанында, аймақтағы тұрақтылықты көрсететін тағы бір маңызды фактор ретінде, қоғамдық және саяси институттарға деген тұрғындардың сенімі болды.    

             Жалпы алғанда, сауалнама көрсеткіштері бойынша Жамбыл тұрғындарының орталық және жергілікті билік орындарына деген қарым-қатынасы өте адал және тұрақты екендігін көрсетті.

Мемлекет пен облыстың бірінші басшыларына: Қазақстан Республикасының Президентіне, Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Қазақстан Республикасының Парламентіне және барлық деңгейдегі әкімдеріне деген сенімі бір қалыпты жоғары деңгейде.

Облыс тұрғындары басым көпшілігі Елбасы Президентінің Қазақстан халқының әл-ауқатын одан әрі арттыруға бағытталған бағытын қолдайды және мақұлдайды. Мемлекет Басшысының сенімділік рейтингісі 93,08%-ды құрайды (І тоқсанда - 81,26%). Бірінші тоқсанмен салыстырғанда сенім деңгейі 11,82% -ға өсті.

Байзақ және Жуалы аудандарының тұрғындары 100% Елбасын қолдайды.

Қазақстан Республикасының Үкіметіне 83,20% (І тоқсан - 79,57%) және Қазақстан Республикасы Парламентіне - 81,85% (І тоқсан - 78,98%) деген жоғары сенімділік көрсеткіштері орналасты. І тоқсанмен салыстырғанда олардың қолдау деңгейі тиісінше 3,63% -ға және 2,87% -ға өсті.

Облыс әкіміне деген сенімділік деңгейі тұрақты - 93,51% (І тоқсан - 80,54%). Оның сенімділік деңгейі І тоқсанның өлшемдерімен салыстырғанда 12,97% -ға өсті.

Аудандар мен Тараз қаласының әкімдерінің сенімділік көрсеткіштері айтарлықтай төмен емес - 90,56% -ға (І тоқсан - 78,74%) және ауылдық округтерде - 89,72%-ғы (І тоқсанда - 79,29%). І тоқсанның көрсеткіштерімен салыстырғанда олардың сенімділік көрсеткіштері тиісінше 11,82%-ға және 17,43%-ға артты.

Барлық деңгейдегі мәслихаттар арасында сенімділік көрсеткіштер дәл осы деңгейге ие болды.  Облыстық мәслихатқа сенім білдіргендер - 83,24%-ы (І тоқсанда - 75,75%), аудындық мәслихатқа - 81,73%-ы (респонденттердің І тоқсанда - 75,44%-ы). Сондай-ақ, бірінші тоқсанның көрсеткіштерімен салыстырғанда сенімділіктің оң динамикасы тиісінше 7,49% және 6,29% болды.

Құқық қорғау органдары мен сот жүйесіне сенім деңгейлері өзгеріссіз қалды. Осылайша, құқық қорғау органдарының сенім деңгейі 71,63%-ға  жетті (І тоқсанда - 71,93%). Сот жүйесіне деген сенім  деңгейі 72,32% құрайды (І тоқсанда -75,26%).

Азаматтық қоғам институттары арасында діни бірлестіктер 76,28%-ы сенімділікке ие (І тоқсанда-72,24%).Олардың сенімділік деңгейі І тоқсанмен салыстырғанда 4,04%-ға өсті. Өңірлік тұрғыда Байзақ ауданының тұрғындары діни топтарға (100%-ға)оң көзқараста, ал Сарысу ауданының тұрғындары (28,21%-ға)  керісінше.

Сенім деңгейінің келесі орнында этномәдени бірлестіктер - 72,30%-бен (І тоқсан - 71,77%) тұр. І тоқсанның деректерімен салыстырғанда, олардың сенім деңгейі 0,53% -ға өсті.

Бұдан әрі, бірдей сенімділік деңгейінде Қазақстан халқы Ассамблеясы - 67,79% (І тоқсанда - 73,09%-ға), саяси партиялар - 67,47%-ы (І тоқсан - 71,54%-ға), қоғамдық кеңестер - 67,03%-ы (І тоқсан -70,85%-ға), үкіметтік емес ұйымдар - 65,76%-ы (І тоқсан -71,78%-ға) және кәсіподақ ұйымдары - 66,73% (І тоқсан- 71,08%) көрсеткіштерге ие.

Талдау нәтижелері көрсеткендей, І  тоқсанның өлшемдерімен салыстырғанда жоғарыда аталған азаматтық қоғам институттарының сенім деңгейлері орта есеппен 4,7% -ға төмендеді.

Зерттеу нәтижелері бойынша БАҚ-на сенімділік деңгейі 66,98% -ды құрады (І тоқсанда -72,33%-ға). Сондай-ақ, І тоқсан өлшемдерімен салыстырғанда олардың 5,35% -ға төмендеді.

Саяси партиялар арасында танылуы мен олардың қызметтерінің ақпараттандырылуы тұрғысынан көшбасшылар үштігінде – «Нұр Отан» партиясы 98,33%-ға (І тоқсанда -  87,42% ), «Ақ жол» - 1,03%-ға (І тоқсанда - 8,61%) және «Ауыл» партиясы - 0,03% (І тоқсанда - 1,42%-), ЖСДП - 0,03% (І тоқсанда - 0,21%-ға) орналасқан. І тоқсандағы өлшеу нәтижелерімен салыстырғанда өсудің оң динамикасы «Нұр Отан» партиясында (+ 10,91%), ал қалған партияларда - теріс динамика байқалады.

ҚКХП ( 0,0%  (І тоқсанда - 2,31%-ға) және «Бірлік» (0,0%) партияларында бұрынғыдай танылудың төмен деңгейлері байқалды.

Өлшем нәтижелеріне сәйкес, «Егер жуық арада жексенбі күні ҚР Парламентінде сайлау болатын болса, Сіз мына партиялардың қайсысына дауыс берер едіңіз?» деген сұраққа саяси партиялар арасында «Нұр Отан» партиясы едәуір алдыңғы қатарда тұр, оған орташа есеппен жамбылдықтардың 96,98%-ы  (І тоқсанда- 87,53%) дауыс беруге дайын.

Екінші болып «Ақ жол» партиясы  орнваласты, олар үшін дауыс беруге - 0,78%-ы дайын (І тоқсанда - 6,10%).

Үшінші орында - ЖСДП партиясы- 0,56%-ы  (І тоқсанда-0,0%).

Қалған партиялардың дауыс беру рейтингі айтарлықтай емес «Бірлік» КҚ - 0,0%  және «Ауыл» партиясы - 0,06% -ды құрайды (І тоқсанда - 2,38%).

Айта кетсек, респонденттердің бір пайызынан азы (0,56%-ы) бір де бір партияға дауыс бермейтінін көрсетті және респонденттердің бір пайызынан азы (0,22%-ы) сайлауға қатыспайтындарын жеткізді.

  1.      Қоғамдық-саяси жағдай және наразылық көңіл-күй

Респонденттердің 75,14%-ы (І тоқсанда - 69,43%) елдегі қоғамдық-саяси ахуалды «жақсы» және 19,58%-ы (І тоқсанда -20,57%) «жақсы сияқты» деп есептейті.

Респонденттердің жалпы санының 3,76%-ы (І тоқсанда -4,03%) қарама-қайшы көзқарасты ұстанады, олардың 2,22%-ы (І тоқсанда -3,44%)  елдегі қоғамдық-саяси жағдайды «нашар» және 1,54%-ы (І тоқсанда - 0,59%)  «нашар сияқты» деп есептейді.

І тоқсанның өлшемімен салыстырғанда, елдегі қоғамдық-саяси жағдайды оң бағалаған респонденттердің үлесі 5,71% -ға өсті және елдегі қоғамдық-саяси жағдайды нашар бағалаған респонденттердің үлесі 1,22% -ға кеміді.

Өңірлер бойынша елдегі қоғамдық-саяси ахуалдың ең теріс бағасын Сарысу (10,26%-ы), Талас (12,50%-ы) аудандары мен Тараз қаласы (8,92%-ы) тұрғындарының жауаптарында басым болды.

Әлеуметтік зерттеу деректеріне сәйкес, респонденттердің өз елді-мекендерінде наразылық акциялары немесе бұқаралық сөйлеулер орын алу ықтималдығы туралы пікірлері келесідей:

Осылайша, мұндай мәселелердің орын алу ықтималдылығы туралы респонденттердің 12,74%-ы (І тоқсанда - 6,16%) «ия, болуы ықтимал» деп және  «ия болуы ықтимал сияқты»  деп - 6,23%-ы (І тоқсанда - 5,92%-ы) жауап берді.

             Респонденттердің 77,69%-ы (І тоқсанда.-78,0%) қарама-қарсы көзқарасты ұстанады, олардың - 14,78%-ы (І тоқсанда -14,72) мұндай ықтималдылықты «жоқ, болуы мүмкін емес сияқты» деп есептейді, 62,91%-ы (І тоқсанда– 63,28%)  «жоқ, болуы мүмкін емес» деп -  анық көрсетті.

             Бірінші тоқсанның деректерімен салыстырғанда, наразылық акциясы ықтималдығы 0,31% -ға өскен,сондай-ақ мұндай ықтималдықтың жоқтығына сенімді болған респонденттердің үлесі 0,37%-ға төмендеді.

             Өңірлік деңгейде наразылық акцияларының ықтималдылығы тұрғысынан көзқарас Мойынқұм (25,0%-ы), Сарысу (38,46%-ы), Талас (37,50%-ы), Т.Рысқұлов (53,97%-ы) аудандары және Тараз қаласы (26,46%-ы) тұрғындарының жауаптарында басым болды.

             Респонденттердің тек 3,35%-ы (І тоқсанда- 9,92%) өздерінің тұрғылықты жерлерінде мұндай жағдайлардың ықтималдығы туралы сұраққа жауап беруге қиналған.

             Наразылық көріністерінің туындауы мүмкін «TOP-5» себептеріне кіргендер: негізгі тауарларға бағаның өсуі - 13,68%-ы (І тоқсанда - 15,55%),  жұмыстан қысқару, жұмыстан босатылу - 7,20%-ы (І тоқсанда - 7,99%), тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық проблемалары - 5,23%-ы (І тоқсанда - 2,42%), қоршаған ортаны ластау, экологияға қатысты проблемалар - 3,13% -ы (І тоқсанда - 4,71%), жалақы, зейнетақы, жәрдемақы төлеуді кешіктіру - 3,03% -ы (І тоқсанда- 6,93%) құрайды.

             Өңірлер бойынша наразылық акцияларының туындау себептері ретінде негізгі тауарларға бағаның өсуі Т.Рысқұлов ауданында (47,62%-ы), Сарысу және Т.Рысқұлов аудандарының тұрғындары жұмыстан қысқарту, жұмыстан босату (сәйкесінше 35,90%-ы және 31,25%-ы),тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық проблемалары бойынша - Мойынқұм ауданының (15,63%-ы) тұрғындары,Талас ауданында жалақы, зейнетақы, жәрдемақы, шәкіртақы төлеуді кешіктіру туралы (10,42%-ы) тұрғындардың басым бөлігі көрсеткен.

             Респонденттермен наразылық акцияларының туындау себептерініңбір пайыздан астамы банктерден қарыз алушылар, мысалға ипотека иелерінің проблемалары - 1,67%-ы (І тоқсанда -2,13%),қоғамдық көлікпен байланысты проблемалар - 1,36%-ы (І тоқсанда - 2,93%) белгіленді.

             Өңірлік деңгейде, Жамбыл ауданының тұрғындары (12,50%-ы) қарыз алушылар мен банктердің проблемаларын жоғары деңгейде атап көрсетті.

              Респонденттердің наразылық акцияларының пайда болуына ықтимал себептердің арасында бір пайыздан азы:жергілікті билік органдарының әділетсіз шешімдері мен әрекетсіздігі – 0,03%, этникалық негізде құқықтарды бұзу - 0,51%, оппозициялық партиялар және қозғалыстармен күрес - 0,71%, мигранттардың санының көбеюі (заңсыз және заңсыз еңбек мигранттары) - 0,03 %, сенім білдірушілердің құқықтарын бұзу - 0,06%, жұмыс берушілердің құқықтарын бұзу - 0,03%.

Сонымен бірге, респонденттердің жартысынан көбі әлеуметтік наразылықтың артуына алып келуі мүмкін себептер бойынша 63,34%-ы  жауап беруге қиналған (І тоқсан - 53,15%).

Өз құқықтары мен мүдделері бұзылған жағдайда, құқықтарын қорғауға бірқатар радикалды әрекеттер жасауға ниетті.

 Осылайша, респонденттердің 11,05%-ы (І тоқсанда-11,31%) үндеуге қол қоюға дайын (біреуге, бір нәрсеге ауызша немесе жазбаша жүгіну), 1,75%-ы (І тоқсанда-4,45%) - наразылық мазмұндағы парақшаларды және басқа да материалдарды таратуға дайын, 9,82%-ы (І тоқсанда-9,03%) - бұқаралық ақпарат құралдарына, әлеуметтік желілерге жүгінуге, 0,40%-ы  (І тоқсанда-2,10%) - митингіге, шеруге шығуға дайын.

Ағымдағы жылдың І тоқсанының көрсеткіштерімен салыстырғанда облыс тұрғындары өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғауға, үндеуге қол қоюға, наразылық мазмұндағы парақшаларды және басқа да материалдарды таратуға, сондай-ақ митингіге, шеруге шығуға орта есеппен 1,5%-ы  және керісінше, өз құқықтары мен мүдделерін қорғаудың өркениетті жолдарына бару  0,79% -ға өсуі.

Өңірлер бойынша,  Т.Рысқұлов ауданының (33,33%-ы) және Тараз қаласының (16,92%-ы) тұрғындары арасында үндеуге қол қоюдың (біреуге, бір нәрсеге ауызша немесе жазбаша жүгіну) ең көп көрсеткішін атап өтілді,Т.Рысқұлов ауданының тұрғындары (4.76%-ы) наразылық мазмұндағы парақшаларды және басқа да материалдарды таратуға дайын, Байзақ (34,44%-ы) және Жамбыл (25,0%-ы) аудандарының тұрғындары бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілер арқылы наразылық білдіру нысандарын ұстанады, сонымен бірге Тараз қаласының тұрғындары (2,77%-ы) митингіге және шеруге шығуға ниетті.

             Орташа есеппен алғанда, респонденттердің бір пайызынан азы өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғаудың түбегейлі әдістерін ұстанады.Олардың ішінде ереуілге қатысуға дайын - 0,18%-ы (І тоқсанда - 0,86%), талаптарды қанағаттандырғанға дейін аштық жариялауға - 017%-ы (І тоқсанда - 0,23%), тұрғылықты жерін ауыстру, басқа елге кету - 0,07%-ы (І тоқсанда -0,09%), өзіне-өзі қол жұмсаумен бұқаралық қорқыту - 0,03%-ы (І тоқсанда -0,19%), жалғыз пикет ұйымдастыру - 0,03%-ы (І тоқсанда-0,86%).

             Өңірлерде наразылықтың осындай нысандарын ұстанушылардың көбісі Тараз қаласының тұрғындары (жалпы 2,15%-ы).

             Сонымен бірге, респонденттердің жартысынан көбі (61,42%-ы) бейбіт және өркениетті әдістерге артықшылық беру арқылы құқықтары мен мүдделерін қорғауға қатысты өз мәселелерін шешудің аталған тәсілдерін қабылдауға бейім емес екендігін атап өткен жөн. Өңірлік тұрғыда, бұл ұстаным Меркі (96,0%-ы) және Мойынқұм (84,38%-ы) аудандарының тұрғындарына тән.

   Зерттеу мәліметтеріне сәйкес, облыс тұрғындарының наразылық әлеует деңгейінің жеткілікті төмен екені анықталды

            Атап айтқанда, «Егер Сіздің елді-мекенде наразылық акциясы немесе бұқаралық сөз сөйлеу болса, Сіз өзіңіз қатысасыз ба әлде жоқ па?» деген сұраққа, респонденттердің басым бөлігі - 70,76% -ы (І тоқсанда -70,76%) «жоқ» деп  ал, керісінше, 7,65% -ы «ия» деп жауап берген.

             Өңірлер деңгейде, Байзақ (95,56%-ы), Жуалы (95,24%-ы) және Меркі (94,67%-ы) аудандарының тұрғындарының белсенді азаматтары  «жоқ» деп наразылық акцияларына қатыспайтындарын білдірді.

             Оларға респонденттердің  шамамен 18,97% -ы (І тоқсанда - 19,22%) қарсы тұр.Оның ішінде 11,59%-ы (І тоқсанда - 10,93%) - наразылық акцияларына тікелей қатысқаны туралы мәлімдесе, тағы 7,38%-ы  (І тоқсанда - 8,29%) – «жоқтан гөрі, ия» деп мәлімдейді.

             Өңірлер арасында, Т.Рысқұлов ауданының тұрғындары (46,03%-ы) өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін наразылық акцияларына қатысуға және Талас (25,0%-ы), Шу (25,0%-ы) аудандары мен Тараз қаласының (25,54%-ы) әрбір төртінші тұрғыны барынша қатысуға ынталы екендігін  көрсетті.                                    

ҚОРЫТЫНДЫ

1. Жалпы, зерттеу нәтижелері облыс пен еліміздегі қоғамдық-саяси және әлеуметтік-экономикалық жағдайдың тұрақтылығын көрсетеді.

2. Облыс тұрғындарымен өмірге қанағаттанудың жоғары деңгейі анықталды. Осылайша, өлшем нәтижелеріне сәйкес, қазіргі кезеңдегі өмірлеріне қанағаттанған респонденттер  97,61%-ы (І тоқсанда-97,42, керісінше қанағаттанбайтындар 1,94%-ды (І тоқсанда-1,38%) құрады.

         3. Облыс тұрғындарын мазалайтын әлеуметтік проблемалар ретінде облыс тұрғындары көбіне азық-түлік бағаларының өсуі, теңгенің құнсыздануы, инфляция және автомобиль жолдарының нашар жағдайы мәселелерін көрсетті.

4. Халықтың басым көпшілігі – 78,84%-ы (І тоқсанда - 68,74%) өзекті мәселелер мемлекеттік органдармен шешілетінін сенімді түрде айтады.

5. Халықтың басым бөлігі 74,72% (І тоқсанда - 66,24%) аймақтан кетуге ұмтылмайды.Қазақстаннан тыс жерлерге кетуге бағытталған көші-қон ниетінің деңгейі – 3,10%-ға (І тоқсанда - 3,56%) жетті.

6. Мемлекетпен жүргізіліп жатқан ішкі, экономикалық және әлеуметтік саясаты облыс халқының абсолюттік көпшілігінің қолдауын табады.

7. Тұрақты жоғары сенім рейтингі орталық және жергілікті билік органдарына сақталуда. Облыс тұрғындарының таңдаулары негізінде «Нұр Отан» партиясы сөзсіз көшбасшы болып қала береді.

8. Респонденттердің көпшілігі аймақта наразылық акцияларының орын алу мүмкіндіктерін жоққа шығарады – 62,91% (І тоқсанда - 63,28%), ал керісінше негативті жағдайлардың орын алуын жоққа шығармайтын болжамдық пікірлер 12,74%-ды (І тоқсанда- 12,08%) құрады.

9. Өмір сүру жағдайлары нашарлаған жағдайда өз құқықтары мен мүдделерін қорғаудың радикалды әрекеттеріне (наразылық акциялары, аштық жариялау, ереуілдер және т.б. жалпы алғанда тек - 0,91% -ы (І тоқсанда - 4,18%)  респондент  жүгінуге дайын.

10. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері облыста қалыптасқан жағдайды негативті қабылдаудан гөрі оңбағалаудың басымдығын көрсетті.

 

 

 

 

Басқарма басшысының блогы

Толығырақ
 
Күнтізбе